على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1661
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رصفاء ( rasf ' ) ا . ع . زن خرد فرج كه مرد جماع با وى نتواند . و زن تنگ فرج . رصفة ( rasafat ) ا . ع . سنگ بر سنگ در آب راهه نهاده . و يا عام است . ج : رصف . و پى كه بر تير و كمان پيچند . ج : رصاف . رصم ( rasam ) م . ع . رصم الرجل رصما ( از باب نصر ) : درآمد آن مرد در شعبههاى تنگ . رصن ( rasn ) م . ع . رصنه رصنا ( از باب نصر ) : تمام كرد و كامل گردانيد آن را . و رصن بلسانه : دشنام داد او را . و نيز رصن : غالب آمدن كسى را بشناخت چيزى . رصو ( rasv ) م . ع . رصاه رصوا ( از باب نصر ) : محكم و استوار گردانيد آن را . رصوخ ( rosux ) م . ع . رصخ رصوخا لغة فى رسخ رسوخا . رصود ( rasud ) ا . ع . ماده شترى كه منتظر نوبت آب باشد . رصوف ( rasuf ) ا . ع . زن خرد فرج و يا تنگ فرج . رصوفة ( rosufat ) ا . ع . پى كه بر تير و كمان پيچند . رصيد ( rasid ) ا . ع . سگ و يا ددى كه سوى شكار خواهد برجهد . رصيص ( rasis ) ا . ع . بيضههاى يكى بر ديگرى نهاده . و روىبند زنان كه نزديك به چشم باشد . رصيع ( rasi ' ) ا . ع . كويك گوشهء مصحف . و دكمه . رصيعة ( rasi'at ) ا . ع . گره لگام نزديك غدار كه بفلس ماند . و حلقهاى گرد . و يا حلقهاى گرد كه در شمشير و يا زين باشد . و جاى پيوند اضلاع از پشت اسب . و جواهرى كه در چيزى نشانده باشند . و طعامى كه از گندم كوفته تر نهاده با روغن ترتيب دهند . ج : رصائع . رصيف ( rasif ) ص . ع . عمل رصيف : كار محكم و استوار . و جواب رصيف اى رصين . و نيز رصيف : مقابل و برابر در كار . و مصاحب و رفيق كه همواره با شخص باشد . رصيف ( rasif ) ا . ع . پى و عصب اسب . ج : رصاف . رصين ( rasin ) ا و ص . ع . محكم و بر جاى . و مرد مهربان . و ستيهندهء در حاجت يار خود . و دردناك . و هو رصين الجوف يعنى او دردناك شكم است . و رصينا الفرس : دو استخوان در دو طرف استخوان سر زانوى اسب پيوسته . رض ( raz ) ع . يعنى رضى اللّه عنه . رض ( razz ) ا . ع . خرمائى كه بكوبند و از خسته پاك كرده در شير تر نهند . و يا عام است . رض ( razz ) م . ع . رض الشيئ رضا ( از باب نصر ) : كوفت و ريزه كرد آن چيز را . رضا ( rez ) ا . ع . خشنودى . رضا ( rez ) ا و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - خشنودى . و خوشدل و خشنود . و خوشدلى . و راغب و مايل . و خاطر جمع . و دلپسندى و نيك خرسندى . و رضا بودن : خوشدل و خشنود بودن . و رضا دادن : تسليم شدن و مطيع فرمان گشتن . و رضا شدن : خوشدل و شادمان بودن . و قبول كردن . و راغب و خاطر جمع گشتن . و رضا كردن : خاطر جمع كردن . و شادمان و خوشدل كردن . و قبول كنانيدن . و راغب و مايل نمودن . و راضى برضاى حق يعنى خرسند و شادمان به آنچه خدا مىخواهد . و نيز رضا : لقب امام هشتم حضرت على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن حسين بن على بن ابي طالب عليه و على آبائه آلاف التحية و الثناء . رضاء ( rez ' ) م . ع . راضيته مراضاة و رضاء . مر . مراضاة . رضاب ( roz b ) ا . ع . آب دهن . و آب دهن مكيده . و پارههاى آب دهن در دهن . و ريزهء مشك . و پارههاى برف . و پارههاى شكر . و پارههاى يخچه . و شهد و شهد نيك . و كفك شهد . و دانهء شبنم بر برگ درخت . و ترى درخت . و ترى درخت از باران . رضاة ( roz t ) ع . ج . راضى . رضاجو ( rez - ju ) ص . پ . آنكه كوشش در خشنودى مىكند . رضاجوئى ( rez - jui ) ا . پ . كوشش و سعى در خوشحالى و خشنودى . رضارض ( raz rez ) ص . ع . ابل رضارض : شتران بچرا گذاشته . رضاض ( roz z ) ا . ع . رضاض الشيئ : ريزههاى چيزى . و آنچه از كوفتن برجهد . رضاع ( raz ' ) و ( rez ' ) م . ع . رضع او رضع الصبى امه رضعا و رضعا و رضعا و رضاعا و رضاعا و رضاعة و رضاعة ( از باب ضرب و فتح و سمع ) : مكيد آن كودك شير مادر را . رضاع ( rez ' ) م . ع . مراضعة يعنى بچه را بدايه دادن . و شير دادن زن باردار كودك را . و شير دادن كودك خود با كودك ديگر . مر . مراضعة . رضاع ( razz ' ) ص . ع . بخيل ناكس . ( شدد للمبالغة ) . رضاع ( rozz ' ) ع . ج . راضع . رضاعة ( raz at ) ا . ع . باد پس پشت كه باد دبور باشد . و باد ميان دبور و جنوب . و اخو من الرضاعة : برادر همشير . رضاعة ( raz at ) م . ع . رضع رضاعة ( از باب سمع و فتح ) : لئيم و بخيل